Servis ücretini mesafeye göre belirlemek

Neden sabit ücret yerine mesafeye göre ücret?

Okul servisi ücretlendirmesinde en sık karşılaşılan tartışma, herkesin aynı parayı ödeyip ödemeyeceğidir. Okula yürüme mesafesinde oturan bir öğrenciyle, servis güzergâhının en ucundaki bir öğrencinin aynı ücreti ödemesi, kısa mesafeli velinin haksız yere fazla ödemesi anlamına gelir; uzak mesafeli velinin gerçek maliyeti karşılamayan bir ücretle taşınması ise firmanın zarar etmesi demektir. Mesafeye göre kademeli fiyatlandırma, her iki tarafı da gerçek maliyete yaklaştırır.

Zincirin sırası: bölge, adres, mesafe, fiyat

Mesafeye dayalı bir fiyatlandırmanın çalışabilmesi için dört adımın sırayla kurulmuş olması gerekir. Önce okulun hizmet verdiği bölgeler (il, ilçe, mahalle bazında) tanımlanır - bu, velinin adres seçerken karşısına hangi seçeneklerin çıkacağını belirler. Sonra velinin kendi adresi mahalle, sokak, bina numarasına kadar girilir. Bu adresle okulun kendi adresi arasındaki mesafe hesaplanır. Son olarak bu mesafe, önceden tanımlanmış fiyat kademelerinden (örneğin 0-3 km, 3-6 km, 6-9 km gibi) hangisine düşüyorsa o kademenin ücreti uygulanır. Bu dört adımdan biri eksik kalırsa zincirin geri kalanı da çalışmaz.

Sessiz hata: eksik adres, hesaplanmayan mesafe

Sahada ölçülen ve üzerinde özellikle durulması gereken bir nokta şu: mesafe hesaplamasının gerçekleşebilmesi için adresin beş bileşeninin (il, ilçe, mahalle, sokak, bina numarası) hepsinin eksiksiz girilmiş olması gerekir. Bunlardan tek biri bile eksikse sistem mesafeyi hesaplamaz - ve bu, ekranda bir hata mesajı olarak görünmez. Sayfa normal şekilde açılır, kayıt normal şekilde tamamlanır, ama arka planda o kayda hiçbir mesafe değeri yazılmaz. Bunun sonucu genellikle en ucuz fiyat kademesine düşen ya da hesaplanamadı olarak görünen bir kayıttır. Bu kasıtlı bir tasarım kararıdır - adres eksikken tahmini bir mesafe uydurmak gerçek mesafeden daha kötü bir sonuçtur - ama firmanın bunu bilmesi ve adres girişini eksiksiz tutmak için bir süreç kurması gerekir.

Kesişen fiyat bantları mümkün olmalı

Pratikte fiyat kademeleri her zaman birbirini tamamlayan, boşluksuz aralıklar olmayabilir. Sahada 0-3 km, 0-6 km ve 0-9 km gibi iç içe geçmiş bantların aynı anda tanımlı olduğu, yani bir kademenin bir öncekini de kapsadığı durumlar görülüyor. Böyle bir durumda doğru davranış, mesafeyi kapsayan bantlardan en dar olanını seçmektir - aksi hâlde bir öğrenci, kendisine daha uygun olan dar bandın yerine geniş bandın ücretine tabi tutulabilir. Fiyatlandırma mantığının bu kesişmeleri hesaba katması, ilçe bazında farklı fiyatlandırma politikaları uygulayan firmalar için önemli bir ayrıntıdır.

Adres kalitesi ücretin doğruluğunu belirliyor

Mesafeye dayalı ücretlendirme, yalnızca doğru kurulmuş bir sistem meselesi değil, aynı zamanda temiz bir adres verisi meselesidir. Türkiye genelindeki adres kayıtlarına bakıldığında, mahalle başlıklarının neredeyse tamamı ve sokak/cadde başlıklarının yaklaşık dörtte üçü tür kısaltmasıyla (sokak, cadde gibi) standart bir biçimde tutuluyor, ama küçük bir kısmı boşluklu, eksik ya da anlamsız başlıklar taşıyabiliyor. Bu tür veri kalitesi sorunları, adres seçim ekranının kendisinden bağımsız olarak arama ve eşleştirmeyi zorlaştırabiliyor - bu yüzden adres seçim arayüzünün arama ve süzme desteği sunması, doğru mesafenin hesaplanabilmesi kadar önemli.

Adresin coğrafi koordinata çevrilmesi

Mesafe hesaplaması, iki adresi birbirine göre konumlandırmak için genellikle bir harita servisinin adres-koordinat dönüştürme hizmetine dayanır ve bu hizmetlerin çoğu kullanım başına ücretlendirilir. Bu, sistemin her adres için tekrar tekrar dış servise sorması yerine, bir adresin koordinatını bir kez hesaplayıp saklamasını - ve yalnızca adres gerçekten değiştiğinde yeniden sorgulamasını - mantıklı kılar; hem maliyeti düşürür hem aynı adresin farklı zamanlarda farklı sonuç vermesinin önüne geçer.

Adres değiştiğinde mesafe de değişmeli

Bir veli yıl içinde taşınabilir; bu durumda kayıtlı adresin güncellenmesi tek başına yeterli değildir, adres güncellendiğinde mesafenin ve dolayısıyla fiyat kademesinin de yeniden hesaplanması gerekir. Burada dikkat edilmesi gereken ayrıntı, "adres değişti mi" sorusunun doğru sorulmasıdır: telefon numarası düzeltmek gibi adresle ilgisi olmayan bir güncelleme, mesafenin gereksiz yere - ve ücretli bir dış servis çağrısıyla - yeniden hesaplanmasına yol açmamalıdır. Yalnızca adresin kendisi değiştiğinde yeniden hesaplama tetiklenmelidir.

Velinin fiyatı görebilmesi

Mesafeye dayalı bir ücretlendirmenin kabul görmesi için velinin, kendi ödeyeceği tutarın hangi kritere göre belirlendiğini görebilmesi gerekir. Kayıt sırasında adresini girdikten sonra hangi fiyat kademesine düştüğünü ve bu kademenin sınırlarını görebilen bir veli, ücreti keyfi değil somut bir ölçüte dayalı olarak algılar. Bu şeffaflık, sonradan gelecek "neden bu kadar ödüyorum" sorularını da büyük ölçüde azaltır.

Bu ürün ne sağlıyor

Sistemde bu dört adımlı zincir - hizmet bölgesi, adres, mesafe, fiyat kademesi - tek bir akış olarak kurulu; adres eksikken mesafenin sessizce hesaplanmadan geçmesi bilerek engellendi ve bu durum panelden görülebiliyor. Kesişen fiyat bantlarında en dar olanı otomatik seçiliyor; hem veli kayıt ekranında hem personel panelinde aynı kural işliyor.